Introductie

Een ‘masterfile’ (hoofdbestand) is een tekstbestand waarin je alle aantekeningen uit je onderzoek bij elkaar zet: letterlijke citaten en samenvattingen uit bronnen, je eigen inzichten en persoonlijke verslagen. Met andere woorden: alle feiten die je nodig hebt om je verhaal te onderbouwen. Door een masterfile te maken, werk je geleidelijk aan je eindverhaal. Onderzoeken en schrijven gebeuren tegelijkertijd. Daardoor geef je je brein volop mogelijkheid om het verzamelde materiaal te overzien en te overdenken en om het onderwerp ‘meester’ te worden.

Structuur

Voor een goed overzicht is het verstandig de feiten in de masterfile te ordenen. Een goede structuur daarvoor is dezelfde structuur die je ook wil gebruiken voor het verhaal. De structuur van je verhaal kan ook prima dienst doen als structuur voor je onderzoek! Dit is een van de kerninzichten van Story-Based Inquiry.

1. Open een nieuw tekstdocument in MS Word, Apple Pages of Google Docs.
2. Typ hierin onder elkaar de belangrijkste gebeurtenissen van het verhaal. Als je volgens de Story-Based Inquiry-methode een tijdlijn hebt gemaakt, dan kun je deze hier kopiëren en plakken. Maar een andere structuur is óók mogelijk, bijvoorbeeld een ‘ruimtelijke’ structuur, waarbij de gebeurtenissen worden gerangschikt onder locaties, personen en/of aspecten van het probleem.

Verander nu de stijl van alle zinnen in koppen. Hierdoor vallen ze als ‘hoofdstukken’ beter op in het document. Bovendien creëer je zo meteen een inhoudsopgave, wat het navigeren door de masterfile vergemakkelijkt.

Feiten

Na deze voorbereidingen is de masterfile gereed om te worden gevuld met feiten:

• Om te beginnen natuurlijk citaten uit interviews. We typen of plakken alléén citaten die we straks misschien in het verhaal willen gebruiken — we ‘dumpen’ dus niet álle interviewaantekeningen of de héle transcriptie van het interview in de masterfile. Zie de masterfile als een zeef, als een eerste selectie van het materiaal dat je hebt verzameld.
• Behalve letterlijk citeren, kun je de woorden van anderen ook parafraseren (navertellen). Je maakt dan een samenvatting in je eigen woorden van wat je hebt gehoord of gelezen. Maak in de masterfile onderscheid tussen letterlijke citaten en parafrases door middel van aanhalingstekens: zet letterlijke citaten tussen aanhalingstekens en parafrases niet.
• Een derde vorm waarin feiten voorkomen, is als fragmenten in documenten. Deze kun je overnemen (kopiëren en plakken) in de masterfile. Dit kun je — opnieuw — letterlijk doen of in de vorm van een samenvatting.
• Tot zover de woorden van anderen — wij noteren ook onze eigen inzichten, emoties en waarnemingen in de masterfile — tenminste als we denken dat we die in het uiteindelijke verhaal gaan gebruiken.
• Tot slot koppelen we elk feit aan een bron. Door bij alle feiten óók meteen de bronnen te vermelden, wordt de masterfile een handig referentiedocument voor fact-checkers en juristen.

Hoe noteer je nieuwe feiten in de masterfile?

1. Ga naar het onderdeel in de masterfile waar het feit thuishoort.

2. Begin elke toevoeging met een bronvermelding: typ de naam of titel van de bron en onderstreep deze. Je kunt de titel of naam ook veranderen in een hyperlink naar het originele document (zie kader). Feitelijk is elke bron een document. Ga maar na: onze informatie komt van websites en uit PDF’s, tekstbestanden, databestanden, beeldmateriaal en audio-opnames. En als we iemand hebben geïnterviewd, vormen de aantekeningen van dat interview óók een document. Je ‘documenteert’ je research.

   <aside> 🔗

   Kader: Hyperlinken

   • Webpagina’s en PDF-bestanden die online staan, hebben een link (url) die je kunt kopiëren.
   • Van documenten in Google Drive kun een link ophalen via de ‘Delen’-knop.
   • Documenten op de harde schijf van je computer (dus niet in de cloud) kun je van een link voorzien met deze tool: linkyourfile.com. Dit kan met elk bestandstype, dus ook Excelbestanden en illustraties. Vanuit je masterfile kun je kortom naar alle mogelijke digitale documenten linken.
   • Als je alle documenten uploadt naar Google Pinpoint (journaliststudio.google.com/pinpoint), kun je je hele archief doorzoeken met de krachtige algoritmen van Google. En als je ze toevoegt aan Google Notebook (https://notebooklm.google) kun je ze zelfs bevragen met AI.
   • Als je webpagina’s liever wilt bewaren als PDF’s dan als url, voeg dan de extensie PrintFrienly (www.printfriendly.com) toe aan je browser. Met één klik zet dit programma elke webpagina om in een prettig leesbaar document. </aside>

3. Typ of plak onder de bron de feiten afkomstig van deze bron.