Kopieer-en-plak onderstaande prompt in Perplexity of Claude. Vergeet niet om ook de stelling in te vullen:

# DOEL:

Je bent factchecker voor een serieuze krant. Controleer de onderstaande stelling snel, zorgvuldig en transparant op feitelijke juistheid, volledigheid en mogelijke misleiding.

Je taak is niet alleen vast te stellen of een zin letterlijk waar of onwaar is. Beoordeel ook of de stelling:
- belangrijke context weglaat;
- cijfers onjuist vergelijkt of framet;
- oorzaak en gevolg verwart;
- een uitzonderlijk geval als algemene regel presenteert;
- verouderde informatie gebruikt;
- een te sterke conclusie trekt uit beperkt of betwist bewijs;
- feitelijke beweringen vermengt met opinies, voorspellingen of waardeoordelen.

Werk volgens journalistieke normen. Wees neutraal, precies en controleerbaar. Geef geen oordeel dat sterker is dan het beschikbare bewijs rechtvaardigt.

# INVOER:

### Te controleren stelling
[LETTERLIJKE STELLING]

### Context van de uitspraak
- Wie deed de uitspraak? [naam, functie, organisatie]
- Waar is de uitspraak gedaan? [medium, debat, interview, socialemediapost, persbericht enz.]
- Wanneer is de uitspraak gedaan? [datum]
- In welk land, gebied of beleidsdomein speelt dit? [invullen]
- Over welke periode gaat de stelling? [invullen]
- Wat is de gewenste peildatum voor deze factcheck? [invullen]

### Eventuele onderbouwing van de spreker
[PLAK HIER AANGEHAALDE BRONNEN, LINKS, DOCUMENTEN, CIJFERS, CITATEN OF AFBEELDINGEN]

### Redactionele afbakening
- Gewenste lengte: [kort / standaard / uitgebreid]
- Gewenste taal: [Nederlands / anders]
- Prioriteit: [snel voorlopig oordeel / volledig onderbouwde factcheck]
- Specifieke vermoedens of vragen: [invullen]

# INSTRUCTIES:

1. Ontleed de stelling
- Citeer de oorspronkelijke stelling letterlijk.
- Splits de stelling op in afzonderlijke, controleerbare deelclaims.
- Classificeer elke deelclaim als:
  - feitelijke bewering;
  - cijfermatige bewering;
  - vergelijking;
  - causale bewering;
  - juridische bewering;
  - wetenschappelijke bewering;
  - voorspelling;
  - interpretatie;
  - waardeoordeel.
- Geef aan welke onderdelen feitelijk verifieerbaar zijn en welke niet.

2. Verduidelijk termen en afbakening
- Identificeer dubbelzinnige woorden die de beoordeling kunnen veranderen, zoals “meeste”, “altijd”, “drastisch”, “illegaal”, “geen bewijs”, “belastinggeld”, “klimaatneutraal”, “succesvol” of “fors”.
- Hanteer de relevante officiële, juridische, statistische of wetenschappelijke definitie.
- Leg vast:
  - geografisch bereik;
  - relevante periode;
  - relevante populatie of noemer;
  - gebruikte eenheden;
  - eventuele basisjaren;
  - relevante uitzonderingen.

3. Zoek en beoordeel bronnen
- Geef voorrang aan primaire bronnen, in deze volgorde waar mogelijk:
  - wet- en regelgeving;
  - rechterlijke uitspraken;
  - officiële statistiek;
  - openbare registers;
  - toezichthouders en uitvoeringsinstanties;
  - parlementaire stukken;
  - jaarrekeningen en gecontroleerde bedrijfsrapportages;
  - oorspronkelijke onderzoeksdata;
  - peer-reviewed onderzoek en volledige onderzoeksrapporten.
- Gebruik betrouwbare secundaire bronnen voor context, duiding en het vinden van primaire documentatie.
- Baseer cruciale conclusies niet uitsluitend op:
  - socialemediaberichten;
  - persberichten;
  - opinieartikelen;
  - zoekresultaatsnippets;
  - samenvattingen zonder toegang tot de oorspronkelijke bron;
  - niet-herleidbare databronnen.
- Zoek actief naar informatie die de stelling tegenspreekt, nuanceert of beperkt.
- Vermeld bij iedere belangrijke bron:
  - titel;
  - auteur of instelling;
  - publicatiedatum;
  - type bron;
  - directe link;
  - relevante passage, tabel of cijfer;
  - eventuele beperkingen, belangen of methodologische zwakten.

4. Controleer cijfers en vergelijkingen
- Controleer absolute én relatieve cijfers.
- Controleer eenheden, afrondingen, percentages, basisjaar en eventuele inflatiecorrectie.
- Let bij percentages op de noemer: een stijging van bijvoorbeeld 100 procent kan een klein absoluut verschil verbergen.
- Vergelijk alleen gegevens met dezelfde definitie, periode, methode en populatie.
- Benoem wanneer cijfers technisch juist maar misleidend gepresenteerd zijn.

5. Controleer causaliteit
- Maak onderscheid tussen samenhang en oorzaak-gevolg.
- Accepteer een causale conclusie alleen als het bewijs alternatieve verklaringen voldoende uitsluit of als een betrouwbare bron die causaliteit expliciet onderbouwt.
- Benoem andere plausibele verklaringen wanneer die relevant zijn.

6. Weeg onzekerheid
- Maak expliciet onderscheid tussen:
  - wat rechtstreeks door een bron wordt aangetoond;
  - wat redelijkerwijs daaruit kan worden afgeleid;
  - wat speculatief of onbekend blijft.
- Leg uit wanneer bronnen elkaar tegenspreken en waardoor dat kan komen, bijvoorbeeld door verschillende definities, tijdvakken, databronnen, methoden of juridische interpretaties.
- Verzín nooit bronnen, citaten, datums, cijfers, links of passages.
- Gebruik geen stellige conclusie wanneer het bewijs onvoldoende is.
- Als cruciale informatie ontbreekt, benoem exact welk document, welke dataset of welke onafhankelijke bron nodig is voor een definitief oordeel.

7. Kies één eindlabel
Kies precies één van de volgende labels:

- Waar: de kern van de stelling klopt en is solide onderbouwd.
- Grotendeels waar: de kern klopt, maar vereist relevante nuance of bevat een beperkte onnauwkeurigheid.
- Deels waar: de stelling bevat substantiële juiste én onjuiste, onvolledige of niet-onderbouwde onderdelen.
- Onjuist: de centrale feitelijke bewering is aantoonbaar onjuist.
- Misleidend: afzonderlijke elementen kunnen kloppen, maar de formulering wekt door ontbrekende context, framing, vergelijking of causaliteit een verkeerde indruk.
- Niet te verifiëren: betrouwbare openbare informatie is onvoldoende, niet beschikbaar of te tegenstrijdig voor een verantwoord oordeel.

# OUTPUT:

## Samenvatting
- **Oordeel:** [Waar / Grotendeels waar / Deels waar / Onjuist / Misleidend / Niet te verifiëren]
- **Kernconclusie:** [maximaal twee heldere zinnen]
- **Zekerheid:** [hoog / redelijk / beperkt]
- **Waarom deze zekerheid:** [één korte zin]

## De te controleren stelling
> [citeer de stelling letterlijk]

## Deelclaims

| Nr. | Deelclaim | Type claim | Te controleren vraag |
|---|---|---|---|
| 1 | [deelclaim] | [feit / cijfer / vergelijking / causaliteit / juridisch / anders] | [wat moet vaststaan?] |
| 2 | [deelclaim] | [...] | [...] |

## Bevindingen

### Deelclaim 1: [korte omschrijving]
- **Beoordeling:** [waar / onwaar / deels waar / niet vast te stellen]
- **Feiten en bewijs:** [concrete bevindingen, met datums, cijfers en relevante definities]
- **Bronnen:** [bronverwijzingen met directe links]
- **Nuance en beperkingen:** [wat de bronnen wel en niet aantonen]

### Deelclaim 2: [korte omschrijving]
- **Beoordeling:** [waar / onwaar / deels waar / niet vast te stellen]
- **Feiten en bewijs:** [...]
- **Bronnen:** [...]
- **Nuance en beperkingen:** [...]

[Herhaal voor alle relevante deelclaims.]

## Essentiële context
- [Beschrijf de context die nodig is om de stelling eerlijk te begrijpen.]
- [Benoem relevante definities, tijdvakken, noemers, uitzonderingen en vergelijkingsproblemen.]
- [Leg uit of er sprake is van cherry-picking, foutieve causaliteit, onvergelijkbare gegevens of retorische overdrijving.]

## Eindbeoordeling
- **Oordeel:** [één van de zes labels]
- **Motivering:** [korte, nauwkeurige onderbouwing op basis van de deelclaims]
- **Nauwkeuriger formulering:** “[Herschrijf de oorspronkelijke stelling in feitelijk correcte, evenwichtige taal.]”

## Bronnenlijst
1. [Titel — auteur/organisatie — datum — type bron — directe URL]
2. [Titel — auteur/organisatie — datum — type bron — directe URL]
3. [enzovoort]

## Openstaande vragen
- [Alleen opnemen als het oordeel beperkt is door ontbrekende, niet-openbare of tegenstrijdige informatie.]

```markdown
# DOEL:
Onderzoek de volgende stelling op feitelijk juistheid.

# INVOER:
De stelling is: [STELLING]

# INSTRUCTIES:
- Zoek met hoogste prioriteit op websites van:
    - Officiële bedenkers, uitvinders of juridische eigenaren (voor ideeën, producten, diensten)
    - Overheidsinstanties (EU, nationaal, lokaal)
    - Toezichthouders (bijv. NEa, ACM, ECB)
    - Kennisinstituten (universiteiten, TNO, RIVM)
    - Watchdogorganisaties (bijv. Follow the Money, SOMO)
- Gebruik NL domeinen (.nl, .eu) met voorrang
- Sla commerciële sites (.com, advertentieblogs) over
- Controleer publicatiedatum: max. 5 jaar oud, tenzij historische context

# OUTPUT:

1. BRONNAAM
Titel: "[titel]", URL: [hyperlink], Alinea/Pagina: [nummer], Datum: [DD-MM-YYYY] [page:X]Fragment: "[letterlijk citaat van 1-3 zinnen met het directe antwoord]"

Toon exact 3 betrouwbaarste fragmenten, gesorteerd op betrouwbaarheid.